برق دارکردن چاه های کشاورزی همواره از دغدغه های مسوولان بخشهای انرژی و کشاورزی کشور بوده و در طول سال های ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۰ تعداد چاه های کشاورزی برق دار از ۱۰۷ هزار به بیش از۱۸۹ هزار حلقه افزایش یافته است که رشدی ۷۷ درصدی نشان می دهد.

بخش کشاورزی به واسطه تامین مواد غذایی مورد نیاز کشور از اهمیت استراتژیک در اقتصاد برخوردار است و برای تامین امنیت پایدار این بخش باید اقدام های توسعه ای متناسب صورت گیرد. ازسوی دیگر بخش کشاورزی مصرف کننده عمده آب و برق تولیدی در کشور محسوب می شود که متاسفانه بخش قابل توجهی از این منابع در این حوزه به هدر می رود.
آب مهمترین عامل در تولید محصولات کشاورزی است و آب های زیرزمینی مهمترین تامین کننده منابع آب در بخش کشاورزی محسوب می شود. در گذشته برای انتقال آب از اعماق زمین به سطح، از سوخت دیزل استفاده می شد، ، اما امروزه یکی از راهکارهای اساسی جهت بهره وری بیشتر از آب، توسعه و گسترش سیستم های آبیاری است. با افزایش بازدهی آبیاری، آب بیشتری جهت توسعه اراضی کشاورزی تامین و در نتیجه بهره وری این بخش بالا می رود.
یکی از اقدامات جهت افزایش بازدهی، استفاده از موتور پمپهای برقی به جای دیزلی است که این کار مزایای متعددی را در بردارد. با توجه به افزایش قیمت حامل های انرژی، از مهمترین نتایج این کار می توان به کاهش استفاده از سوخت فسیلی، کاهش آلودگی محیط زیست و بهینه سازی مصرف انرژی اشاره کرد.
براساس آمار رسمی سالانه حدود ۹۰ میلیارد مترمکعب آب در بخش کشاورزی مصرف و حدود ۶۰ درصد آن معادل ۵۴ میلیارد متر مکعب به هدر می رود که رعایت الگوی کشت، آبیاری تحت فشار و قطره‌ای و استفاده مجدد از آب شهری در بخش کشاورزی در جلوگیری از هدررفت آب تاثیر‌گذار است. برداشت بیش از ظرفیت آب از سفره های زیرزمینی منجر به افت آب در دشت های کشور، بروز خطر فرونشست و بیابان زایی و خشک شدن باغات و مراتع می شود، بنابراین برق دار کردن چاههای کشاورزی از عاجل ترین اقداماتی بود که مدنظر قرار گرفت. چرا که با برقی کردن چاه های کشاورزی امکان کنترل میزان برداشت از چاه های مجاز و شناسایی چاه های غیرمجاز در کشور نیز میسر می شود.
کاهش آلودگی های زیست محیطی ناشی از عدم استفاده از سوخت های فسیلی، سهولت استفاده از پمپ های برق نسبت به پمپ های دیزلی، بالا بردن راندمان استفاده از چاه ها و در نهایت کاهش قابل ملاحظه هزینه های بخش کشاورزی از دیگر مزایای برق دار کردن چاه های کشاورزی به شمار می رود.
میزان مصرف برق در بخش کشاورزی در سال های اخیر از رشد قابل ملاحظه ای برخوردار بوده، به طوری که این بخش در سال ۱۳۹۰ با مصرف ۳۰۰۲.۲ گیگاوات ساعت حدود ۱۶.۳ درصد از کل فروش برق وزارت نیرو را به خود اختصاص داد که نسبت به سال ۱۳۸۹ از رشد ۱۴.۱ درصدی برخوردار بوده است. عمده مصرف برق در این حوزه به موتورهای پمپاژ آب تعلق دارد.
میانگین مصرف برق هر مشترک در این بخش در سال ۱۳۹۰ معادل ۱۰۵۳۰۷.۳ کیلووات ساعت بوده که نسبت به سال قبل از آن رشد ۱۲.۴ درصدی داشته و تعداد مشترکین هم با ۲۷.۹ درصد رشد به ۲۸۵.۱ هزار مشترک رسیده است .
گفتنی است که میانگین مصرف برق در بخش کشاورزی در برنامه پنجساله چهارم توسعه کشور سالانه ۵/۱۰ درصد رشد داشته است.
به گزارش ایرنا و بر اساس ترازنامه انرژی سال ۱۳۹۰ که به تازگی منتشر شده است، در این سال ۱۸۹ هزار و ۸۹۳ حلقه چاه کشاورزی به پمپ های برق مجهز شده که متوسط مصرف آنها ۳۶ کیلووات است.
براساس این آمار، استان های فارس و اصفهان در سال ۱۳۹۰ با ۱۵.۳درصد و ۱۱.۲ درصد بیشترین سهم را در برق دارکردن چاه های کشاورزی به خود اختصاص داده اند.
این در حالی است که تعداد چاه های کشاورزی برق دار تا پایان سال ۱۳۸۹ حدود ۱۷۳ هزار حلقه با متوسط مصرف ۳۷ کیلووات بوده است. در این سال به منظور احداث و تقویت شبکه برق چاههای کشاورزی ۱۵۸.۸ میلیارد ریال اعتبار صرف شده است.
میزان رشد مصرف برق بخش کشاورزی در سال ۱۳۸۹ نسبت به سال قبل از آن ۱۳ درصد بوده است ، ضمن این که در این سال هم استانهای فارس و اصفهان به ترتیب با۱۵.۵ و ۱۱.۶ درصد دارای بیشترین تعداد چاه های کشاورزی برق دار بوده اند.
نگاهی به آمارهای سال های ۱۳۸۸ و ۱۳۸۷ نیز نشان می دهد تعداد چاه های کشاورزی برق دار شده در این سالها به ترتیب ۱۶۷ هزار و ۱۵۵.۳ هزار حلقه بوده است. این در حالی است که درسال ۱۳۸۶ تعداد ۱۴۷ هزار و ۳۶۶ حلقه چاه به موتورهای برقی مجهز شده بودند. این آمار برای سال ۱۳۸۵ برابر با ۱۳۵ هزار و ۹۰۶ حلقه اعلام شده است.
مطابق آمارهای موجود دولتهای نهم و دهم از سال ۸۴ تا پایان سال ۹۰ بیش از ۸۰ هزار حلقه چاه را به موتور پمپ های برقی مجهز کرده اند که با توجه به تعداد ۱۰۷ هزار حلقه ای چاه های برق دار شده در سال ۸۴، رشدی ۷۷ درصدی را نشان می دهد. باتوجه به برآوردهای موجود و برنامه ریزیهای صورت گرفته در سال ۹۱ و همچنین شش ماهه اول سال ۹۲ به نظر می رسد تعداد چاه های کشاورزی برق دار شده در دولتهای نهم و دهم به بیش از ۱۰۰ هزار حلقه چاه برسد.
اهمیت برق دار کردن چاههای کشاورزی در اقتصاد کشور و صیانت از منابع آبهای زیر زمینی غیر قابل انکار است و قانون بودجه سال جاری هم توجه خاصی به این مساله کرده است. ‌بر اساس بند ۳ ماده ۱۸ قانون بودجه ۱۳۹۲ کل کشور، وزارت نفت مکلف است در راستای اجرای ماده (۲۴) قانون افزایش بهره‌وری بخش کشاورزی و منابع طبیعی مصوب ۲۳ تیرماه ۱۳۸۹ نسبت به تامین اعتبار برق‌دار کردن حداقل ۲۰ درصد از چاه‌های کشاورزی اقدام کند. براساس این گزارش، وزارت نیرو و شرکت های توزیع برق استانی موظفند با درخواست جهادکشاورزی شهرستان ها، برق چاه‌ها را تامین کنند.