شمار دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی و همچنین آمار دانشجویان که از جمله شاخص های مطرح در ارزیابی سطح علمی و آموزشی کشورها به شمار می آید در طول فعالیت دولت نهم و دهم در ایران دو برابر رشد یافته است.

آمارهای موجود نشانگر رشد کمی و کیفی در بخش های مختلف آموزش عالی به ویژه در حوزه آموزشی است به گونه ای که تعداد مراکز دانشگاهی و موسسات آموزش عالی وابسته به وزارت علوم از هزار و ۳۰۰ مرکز در سال ۱۳۸۴ به دو هزار و ۵۰۴ مرکز در پایان دوره دولت دهم افزایش یافته است که رشد دو برابری را در این زمینه نشان می دهد.
همچنین آمارهای وزارت علوم نشان می دهد در سال تحصیلی ۸۵-۱۳۸۴ مجموعا دو میلیون و ۳۸۹ هزار و ۸۶۷ دانشجو در مراکز دانشگاهی کشور تحصیل می کردند که در سال تحصیلی ۹۱-۱۳۹۰ این آمار تقریبا دو برابر شده و به چهار میلیون و ۴۰۳ هزار و ۶۵۲ نفر رسیده است.
در این مدت تعداد دانشجویان مقطع کارشناسی دو برابر شده، شمار دانشجویان کارشناسی ارشد حدود پنج برابر و تعداد دانشجویان دکتری نیز سه برابر افزایش داشته است و به زبان آمار، تعداد یک میلیون و ۵۲۲ هزار و ۲۷۳ دانشجوی مقطع کارشناسی در سال ۸۴ به دو میلیون و ۸۹۸ هزار و ۶۰۵ نفر رسیده و جمعیت دانشجویان کارشناسی ارشد نیز در این سال ها از ۹۲ هزار و ۵۴۱ نفر به ۴۶۰ هزار نفر افزایش یافته است.
در سال ۸۴ تعداد دانشجویان دکترای تخصصی دانشگاه های کشور ۱۹ هزار و ۲۳۷ نفر بود که در سال ۹۱ به بیش از ۵۶ هزار نفر رسید و آمار دانشجویان دکترای حرفه ای نیز در این مدت از ۴۰ هزار و ۲۲۳ نفر به ۵۲ هزار و ۹۷۳ نفر افزایش یافت.

** جذب بیش از ۲۴ هزار عضو هیات علمی در دولت دهم و نهم
از آنجا که ایجاد تناسب میان جمعیت دانشجویی و تعداد اعضای هیات علمی و برقراری استاندارد نسبت تعداد دانشجو به استاد یکی از مهم ترین شاخص های ارزیابی کیفی دانشگاه ها است و همه ساله شاهد افزایش جمعیت دانشجویی و رسیدن اعضای هیات علمی قدیمی به سن بازنشستگی هستیم وزارت علوم، جذب اعضای هیات علمی جدید را به طور جدی در سال های اخیر در دستور کار خود قرار داد و روند جذب را به صورت نیمه متمرکز و سراسری درآورد تا از جذب اعضای هیات علمی به صورت سلیقه ای در گروه های آموزشی جلوگیری کرده و گام مهمی در تحقق عدالت آموزشی برداشته شود.
البته استفاده از توان اعضای هیات علمی با تجربه نیز از نگاه وزارت علوم دور نماند به طوریکه در آیین نامه جدید بازنشستگی اعضای هیات علمی، بین ۵ تا ۱۱ سال به سنوات خدمت اعضای هیات علمی افزوده شد که به این ترتیب، اعضای هیات علمی با مرتبه استاد تمام و دانشیار به جای بازنشستگی در سن ۶۵ سالگی می توانند به ترتیب تا ۷۶ و ۷۲ سالگی بدون بازنشستگی به خدمت ادامه دهند هرچند دولت در این مدت بارها با این اتهام روبه رو شد که به سمت بازنشستگی اجباری استادان روی آورده است.
براساس آمارهای ارائه شده از سوی روابط عمومی وزارت علوم، در سال ۸۴ تعداد ۴۲ هزار و ۶۲۵ عضو هیات علمی تمام وقت در دانشگاه های کشور مشغول خدمت بودند که این تعداد در سال ۹۱ به ۶۷ هزار و ۹۸ نفر افزایش یافته و علاوه بر این، ده هزار نفر عضو هیات علمی جدید و دانشجوی بورسیه دکترا نیز در این مدت جذب شده اند.

**رشد بیش از دو و نیم برابری تعداد رشته محل های تحصیلی دانشگاه ها
با توجه به روند رو به رشد علم و فناوری و همچنین تحولات سریع در حوزه های مختلف دانش، ایجاد رشته های جدید به ویژه رشته های بین رشته ای و به روز رسانی محتوا و مطالب درسی از جمله مقوله های مورد تاکید وزارت علوم در سال های اخیر بوده است.
از ابتدای دولت نهم تاکنون تعداد رشته محل های تحصیلی دانشگاهی از ۱۳ هزار و ۷۷ مورد به ۳۵ هزار و ۱۴۷ رشته محل افزایش یافته و بیش از دو و نیم درصد رشد داشته است البته این رشد در مقاطع مختلف تحصیلی، متفاوت است که به عنوان مثال در مقطع کاردانی با رشد بیش از چهار برابری و در مقطع دکترای تخصصی با رشد بیش از سه برابری همراه شده است.
در سال ۸۴ تعداد دو هزار و ۳۳۹ رشته محل کاردانی در مراکز دانشگاهی کشور تدریس می شد که در سال ۹۱ این آمار به ۹ هزار و ۶۰۷ رشته محل افزایش یافت و این افزایش در راستای رویکرد جدید آموزش عالی مبنی بر تربیت نیروی تکنسین ماهر به منظور پاسخگویی به نیازهای بازار کار و صنعت و متناسب با این نیازها صورت گرفته است.
آمار رشته محل های مقطع کارشناسی نیز در دوران فعالیت دولت نهم و دهم تقریبا دو و نیم برابر شده و از شش هزار و ۴۰۲ به ۱۵ هزار و ۸۸۶ رشته محل افزایش یافته است.
تعداد رشته محل های مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه ها نیز از زمان آغاز به کار دولت نهم تاکنون بیش از دو برابر شده و از سه هزار و ۶۵۶ به هفت هزار و ۳۵۱ رشته محل رسیده است.
آمار رشته محل های مقطع دکترای تخصصی دانشگاه های کشور هم در این مدت با رشد ۳/۳ برابری روبه رو شده و از ۶۸۰ به دو هزار و ۳۰۱ رشته محل افزایش یافته است.
علاوه بر افزایش کمی رشته محل های تحصیلی، سه هزار سرفصل و برنامه درسی رشته های مختلف تحصیلی نیز به منظور روزآمدی، کارآمدی و غنی سازی متون درسی مورد بازنگری قرار گرفته است.
تهیه طرح و سند آمایش سرزمینی آموزش عالی نیز که در وزارت علوم دولت دهم کلید خورد یکی از ضروری ترین نیازهای این حوزه بود تا از این پس، توسعه آموزش عالی از سردرگمی ها و گسترش های بی هدف و سلیقه ای و بعضا متاثر از فشارهای بیرونی نجات یابد.
در سند آمایش که به صورت استانی و ملی تهیه شده است وضعیت موجود آموزش عالی شامل تمام استعدادها، زیرساخت ها، نیازها و مشکلات موجود ترسیم شده و علاوه بر ترسیم وضعیت مطلوب، راهکارهای اجرایی دستیابی به این اهداف در مدت زمان مشخص ارائه شده است.
سند آمایش آموزش عالی که آخرین روزهای انتظار تصویب نهایی در شورای عالی انقلاب فرهنگی را می گذراند درصورت نهایی شدن، چراغ راه توسعه و گسترش هدفمند آموزش عالی خواهد بود.
و انتظار می رود از آن پس، هرگونه ایجاد مراکز دانشگاهی و پژوهشگاهی، ظرفیت های پذیرش دانشجو، ایجاد رشته ها و مقاطع جدید، ایجاد فضاهای فیزیکی و به طور کلی تمام فعالیت های مرتبط با حوزه آموزش عالی مطابق شاخص ها و اهداف تعیین شده در سند آمایش محقق شود.
به طور کلی حوزه آموزشی وزارت علوم یکی از پرکارترین و پر مخاطب ترین بخش های آموزش عالی به شمار می آید و فعالیت های متعدد و فراوانی در این عرصه صورت گرفته است اما سعی شد در این مطلب به برخی از آنها اشاره شود و مطمئنا اقدامات زیادی که در این حوزه به سرانجام رسیده و یا درحال انجام است ناگفته ماند.