در هشت سال گذشته به منظور جبران عقب ماندگی صنعت حمل و نقل ریلی و ساماندهی بخشی از مشکلات این بخش، روند بومی سازی این صنعت به عنوان یک برنامه بنیادین مورد نظر دولت قرار گرفت به گونه ای که ۸۰ درصد بخش باری ریلی، ۶۰ درصد بخش مسافری و ۳۰ درصد ساخت لکوموتیوها در این مدت بومی‌سازی شده است.

اگرچه ساختار حمل و نقل ریلی در جهان قدمتی چندصد ساله دارد و در ایران نیز عمر حضور راه‌آهن حدود هشتاد سال برآورد می‌شود اما همواره وابستگی‌های این بخش به خدمات بیگانگان موانعی را در مسیر توسعه ریلی کشور به وجود آورده است.
بر این اساس طی چند سال گذشته برای ساماندهی بخشی از مشکلات مذکور، تسریع در بومی‌سازی صنعت حمل و نقل ریلی به طور جدی دنبال شد، حرکتی که پیش از این در بخش ریلی کشور سابقه نداشته است.
در مجموع روند بومی‌سازی صنعت حمل و نقل ریلی قبل از دولت نهم در ساخت تعداد قطعات لکوموتیو ساخت داخل ۴۷۲ قطعه بود که رقم مذکور طی هشت سال گذشته با ۴۳۲ درصد رشد، به ۲هزار و ۵۱۲ قطعه رسید.
همچنین تعداد شرکت‌های سازنده قطعات لکوموتیو قبل از دولت نهم ۱۱۶ شرکت بود که طی دولت نهم و دهم ۱۷۸ شرکت با رشد ۵۳ درصدی در این زمینه فعال شدند.
البته در حال حاضر ۱۰۰ درصد قطعات سیستم‌های علائم الکتریکی راه‌آهن ساخت داخل است. اگرچه در تداوم استفاده از حداکثر توان تعداد کارخانجات تولید لکوموتیو – واگن مسافری قبل از دولت نهم ۴ کارخانه بود اما طی هشت سال فعالیت دولتهای نهم و دهم ۳ کارخانه دیگر به این تعداد اضافه شد. بنابراین از مجموع هفت کارخانه تولید لکوموتیو در داخل کشور، سه کارخانه در دولت های نهم و دهم ساخته شده است که ۴۳ درصد از کل ظرفیت ساخت لکوموتیو کشور را تشکیل می دهد.
همچنین در کنار این موارد ده‌ها مجموعه کوچک و بزرگ داخلی که در امر قطعه‌سازی ادوات ریلی فعال هستند را نیز باید مورد نظر قرار داد. در مجموع با نگاهی گذرا و بررسی روند فعالیت‌های اجرایی در حوزه‌های مختلف راه‌آهن می‌توان عزم جدی مسئولان در جبران عقب‌ماندگی توسعه ریلی را شاهد بود.
دولت نهم از همان ابتدا توسعه کمی و کیفی ناوگان ریلی را از اولویت های خود اعلام کرد و با ادامه این سیاست در دولت دهم و پیگیری آن، حمل و نقل ریلی را در کشور رونق تازه ای بخشید.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران و تا پایان شهریورماه سال ۱۳۷۶ (۱۸.۵ سال)، تنها ۲۴ دستگاه واگن مسافری و حدود ۲هزار و ۳۴۰ دستگاه واگن باری به مجموعه واگن های مسافری و باری کشور اضافه شد. در دولت های هفتم و هشتم متوسط سالانه توسعه واگن های مسافری و باری در کشور به ترتیب ۵۷ و ۴۲۶ دستگاه واگن بوده است. در مجموع در این دوره ۴۵۲ دستگاه واگن مسافری و ۳ هزار و ۴۰۵ دستگاه واگن باری به ظرفیت این بخش افزوده شده است.
آمارها نشان می دهد در ۷.۵ سال گذشته علیرغم مشکلات و مسایلی که کشور با آن مواجه بود حدود ۶۳۵ دستگاه واگن مسافری و حدود ۳ هزار و ۶۴۶ دستگاه واگن باری به مجموع ناوگان ریلی کشور اضافه شد. روند توسعه‌ای واگن مسافری در این مدت نسبت به مدت مشابه دولت قبل بیش از ۴۹ درصد رشد نشان می دهد. این رقم برای افزایش ظرفیت و توسعه واگن باری نیز بیش از ۱۴ درصد افزایش داشته است.
طبق آمارهای موجود افزایش ظرفیت در بخش لکوموتیو چشمگیرتر از سایر بخشها بوده است. درحالیکه در دولت اصلاحات تنها ۳۴ دستگاه به تعداد لکوموتیوهای کشور افزوده شده، این افزایش در دولت احمدی نژاد به ۱۸۴ دستگاه رسیده است که رشدی ۴۷۷ درصدی را نشان می دهد. این در حالی است که تعداد لکوموتیوهای اضافه شده به ناوگان ریلی کشور پس از پیروزی انقلاب اسلامی تا ابتدای دولت اصلاحات ۱۲۸ دستگاه بوده است.

باتوجه به این آمار می توان گفت دولت احمدی نژاد توانسته است ۳۱.۶ درصد افزایش ظرفیت در این بخش ایجاد کند در حالیکه دولت اصلاحات در طول فعالیت خود نتوانست بیش از ۶ درصد افزایش ظرفیت در این بخش فراهم کند. لازم به ذکر است افزایش ظرفیت ایجاد شده در این بخش در تمام دولتهای قبل از اصلاحات نیز در مجموع ۳۰.۵ درصد بوده است که این رقم در مقایسه با عملکرد دولتهای نهم و دهم بیانگر توجه دولت احمدی نژاد در این بخش و اهتمام آن به تجهیز زیرساختهای حمل و نقل کشور است.
اگرچه در شرایط کنونی بستر مناسبی برای تسریع در ساماندهی برخی غفلت‌ها درخصوص ارتقای مسائل کمی و کیفی خدمات راه‌آهن شده است اما تداوم این حرکت عظیم تاریخی باید در سال‌های آینده روندی پرشتاب‌تر را طی کند تا بتوان زمینه‌های تحقق اهداف سند چشم‌انداز در حوزه صنعت حمل و نقل ریلی جمهوری اسلامی ایران را شاهد بود.