ایران درسال های اخیر پیشرفت های چشمگیری در عرصه علم اقیانوس شناسی داشته و براین اساس محور این علم در منطقه شناخته شده است .

1e511e398f34cae9f7560ac37b2baeb1_Generic

رشد فزاینده ایران در تولید مقالات ISI در بحث اقیانوس شناسی، افزایش اعتبارات برای انجام تحقیقات علمی ، گسترش فعالیتهای تحقیقاتی در این عرصه ، طراحی زیردریایی تحقیقاتی و ساخت کشتی تحقیقاتی برخی از مهمترین دستاوردهای ایران در عرصه اقیانوس شناسی است .
همچنین فعالیتهای اقیانوس شناسی کشورمان در عرصه بین المللی گسترش یافته است . مسئولان کشورمان در طول دولت مهر و عدالت پیشنهادهای سازنده ای را در این عرصه به مجامع جهانی ارایه کرده اند . پیشنهاد ایران برای تشکیل ناوگان تحقیقاتی دریایی، ایجاد پایگاه دائمی در قطب جنوب و ایجاد مرکز منطقه ای اقیانوس شناسی در ایران از جمله این پیشنهادهاست که برای اولین بار از سوی ایران در سطح جهان مطرح شد و مورد موافقت کشورهای پیشرفته در عرصه اقیانوس شناسی قرار گرفت.
همچنین پیشنهاد استقرار سامانه هشدار سونامی، طرح پایش جهانی اقیانوس هند در منطقه شمال اقیانوس هند از سوی ایران موجب شد تا ایران به محور فعالیت های مرتبط با داده های اقیانوسی در منطقه تبدیل شود.
تا یک دهه گذشته بحث اقیانوس شناسی در کشور ما زیاد شناخته شده نبود اما امروزه آمارها نشان می دهد ایران درسال های اخیرپیشرفتهای چشمگیری در زمینه علم اقیانوس شناسی در منطقه و جهان داشته است.
موسسه ملی اقیانوس شناسی از سال ۱۳۸۵ تا کنون دستاوردهای خوبی داشته از جمله آنها می توان از تبدیل مرکز ملی اقیانوس شناسی به موسسه ملی اقیانوس شناسی اشاره کرد و اکنون این موسسه در حال ارتقا و تبدیل شدن به پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی است.
در مدت ۸ سال دولت مهر و عدالت چهار ایستگاه پژوهشی در چابهار، بوشهر، بندر عباس و نوشهر راه اندازی شد و ۵ ایستگاه پژوهشی دیگر هم به تدریج راه اندازی می شود.
*** افزایش اعتبارات
در سال ۱۳۸۵ کل اعتبارات مرکز ملی اقیانوس شناسی ۱۸ میلیارد ریال بود که از این میزان ۱۵ میلیارد ریال تخصیص پیدا می کرد ولی کل اعتبارات سال ۹۱ موسسه ۷ /۸۱ دهم میلیارد ریال بوده است که از این مقدار ۴ /۴۱ میلیارد ریال اختصاص یافته است .
موسسه ملی اقیانوس شناسی در سال ۱۳۸۵ تنها ۶ عضو هیات علمی داشت در حالی که امروز این تعداد به ۳۰ عضو رسیده است.
چگینی گفت: ایجاد اتحادیه دانشگاه ها و مراکز پژوهشی ساحلی دریایی ، ایجاد شبکه ملی پژوهش و فناوری اقیانوس شناسی و راه اندازی کمیته علوم و فنون دریایی ایران از دیگر اقدامات انجام شده در هفت سال گذشته است.
در حال حاضر ایران با پیشنهاد استقرار سامانه هشدار سونامی و طرح پایش جهانی اقیانوس هند در منطقه شمال اقیانوس هند به محور فعالیت های مرتبط با داده های اقیناوسی در منطقه تبدیل شده است.
ضرورت تشکیل یک مرکز منطقه ای اقیانوس شناسی نوع دوم در غرب آسیا برای اولین بار توسط موسسه ملی اقیانوس شناسی کشورمان به سازمان آموزشی ،علمی و فرهنگی سازمان ملل ( یونسکو ) داده شد که مورد موافقت قرار گرفت.
امریکا بودجه یونسکو را به شدت کاهش داده و کمیسیون بین دولی اقیانوسی که وابسته به یونسکو است با کمبود اعتبار مواجه شده است بنابراین ایجاد مراکز نوع دوم می تواند راهکار خوبی برای کنترل و مقابله با این کاهش اعتبارات باشد.
مراکز نوع دوم به این معناست که هزینه این مراکز توسط دولتی که در آن تاسیس شده اند ، تامین می شود و یونسکو نیز در این امر کمک می کند بنابراین به این وسیله کشورهای جهان که بضاعت مالی دارند به کمک یونسکو می آیند تا بتوانند مانع توقف فعالیت های علمی در این زمینه شوند.
*** فرهنگ سازی در راستای اهمیت اقیانوس ها
در سالهای اخیر مذاکراتی با وزارت آموزش و پرورش در زمینه موضوع اهمیت دهی به اقیانوس ها در کتابهای درسی انجام شده است و براساس برنامه ریزی های انجام شده مسایل مربوط به دریا و اقیانوس شناسی وارد کتب درسی می شود.
*** کشتی تحقیقاتی اقیانوس پیما شهریورماه ۹۲ به آب انداخته می شود
ساخت کشتی تحقیقاتی یکی از طرح هایی است که در دولت مهر و عدالت آغاز شد و شهریورماه ۹۲  به آب انداخته می شود که ایران با استفاده از این کشتی می تواند وارد آبهای آزاد شود.
برآورد اولیه برای ساخت این کشتی تحقیقاتی ۱۰ میلیارد تومان بود اما به دلیل افزایش قیمت ها دو میلیارد تومان دیگر به آن اضافه شد که از سوی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری تامین می شود.
تاکنون ۹ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان از اعتبار کل ساخت کشتی تحقیقاتی اقیانوس پیما تامین شده است و بقیه اعتبار نیز به زودی تامین می شود.
این کشتی تحقیقاتی دارای ۵۰ متر طول ، ۱۰ متر عرض ، ۵ /۴ متر ارتفاع ، ۳ /۳ متر آبخور و توان ۴۵ روز ماندگاری در دریاست و سرعت گشت زنی آن ۱۲ گره و سرعت بیشینه ۱۵ گره دریایی است و برای ۱۶ نفر محقق و ۱۱ خدمه امکانات دارد.
*** انجام بزرگترین گشت تحقیقاتی اقیانوس شناسی خلیج فارس و دریای عمان
بزرگترین گشت تحقیقاتی اقیانوسی خلیج فارس ، دریای عمان و تنگه هرمز به عنوان یکی از فعالیت های برجسته موسسه ملی اقیانوس شناسی ۲۶ آبان ماه سال ۹۱ در آبهای خلیج فارس آغاز شد . این گشت به مدت یک سال ادامه دارد و تاکنون پنج مرحله از این گشت به پایان رسیده و مرحله ششم آن در حال اجراست.
گشت بزرگ تحقیقاتی اقیانوس شناسی خلیج فارس و دریای عمان با هدف افزایش توان تحقیقاتی و مطالعاتی کشور در زمینه اقیانوس ها و دریاها با همکاری نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران اجرا می شود.
در این گشت تحقیقاتی اطلاعات و داده هایی از ۶ شاخه شیمی دریا ، فیزیک دریا ، زمین شناسی دریایی ، محیط زیست دریایی ، هواشناسی و زیست شناسی جمع آوری می شود و نمونه ها پس از جمع آوری برای بررسی به آزمایشگاه های مختلف منتقل می شوند.
**** راه اندازی پایگاه دایمی جمهوری اسلامی در قطب جنوب
پیشنهاد راه اندازی این مرکز نیز در دولت دهم داده شد .محققان ایرانی می توانند در صورت راه اندازی این پایگاه در قطب جنوب ، تحقیقات در زمینه هایی همچون اقیانوس شناسی ، نقشه نگاری ، زمین شناسی ، یخ شناسی ، یخچال شناسی ، اقلیم شناسی و هواشناسی را در این منطقه دنبال کنند.
حال حاضر رقابت تنگاتنگی بین کشورهای جهان برای انجام تحقیقات و فعالیت های علمی در قطب جنوب وجود دارد که ایران نیز نباید از این عرصه به دور باشد.
*** تهیه نرم افزار مدیریت داده های اقیانوسی
اقیانوس ها حدود دو سوم سطح کره زمین را دربرگرفته اند و در حدود نیمی از جمعیت کره زمین در نواحی ساحل زندگی می کنند ازاین رو پایش ، نظارت و حفاظت از مناطق ساحلی و دریایی از اهمیت زیادی برخوردار است که این کار با نصب و راه اندازی سیستم های پایش انجام می شود.
دراین خصوص موسسه ملی اقیانوس شناسی به تهیه نرم افزاری برای مدیریت داده های اقیانوسی اقدام کرده است ، این نرم افزار به صورت یک بسته تحت وب ارایه می شود که در قسمت های مختلفی برای مدیریت و دسترسی به تمامی انواع داده های اقیانوسی مورد استفاده قرار می گیرد.
*** طراحی زیر دریایی تحقیقاتی
طراحی زیردریایی تحقیقاتی یکی از مهمترین فعالیت های اقیانوسی کشور در سال ۹۱ بود، محققان کشورمان می توانند زیر دریایی تحقیقاتی را در صورت تامین اعتبار به میزان ۳۰ میلیارد تومان در سه سال آینده بسازند. این زیر دریایی می تواند تا عمق ۱۰۰۰ متری در آب پایین رود.
همچنین محققان ایرانی در صورت تامین اعتبار لازم می توانند تا ۱۰ سال آینده زیر دریایی بسازند که بیش از ۷ هزار متر به عمق دریا برود و در صورت ساخت این زیردریایی ایران هفتمین کشوری خواهد بود که می تواند به اعماق اقیانوس ها و دریا ها برود .
راه اندازی بانک اطلاعاتی متخصصان دریایی کشور ، بانک اطلاعاتی شناورها و کشتی های تحقیقاتی و بانک اطلاعاتی سازمان ها و نهادهای دریایی از دیگر اقداماتی که درهشت سال دولت مهر و عدالت انجام شده است .